DkpmdFl. Konu İçeriği1 Büyük Harflerin Kullanımı 2 “de”lerin Yazımı3 “ki’lerin Yazımı4 “mi” Soru Ekinin Yazımı5 Sayıların Yazımı6 Ay ve Gün Adlarının Yazımı7 Birleşik Sözcüklerin Yazımı8 İkilemelerin Yazımı9 Kısaltmaların Yazımı10 YAZIMINDA YANLIŞLIK YAPILAN KELİMELER Yanlış Yazım Doğru YazımBüyük Harflerin Kullanımı * * Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılırMaçı sonuna kadar havası güzeldir.* * Dize başlarındaki sözcükler büyük harfle başlar“Bu ne acayip bilmece, Ne gündüz biter ne gece, Kime söyleriz derdimizi, Ne hekim anlar ne hoca.”* * Bütün özel adlar büyük harfle başlarHakan, Oya…Çince, Almanca…Türk Tarih Kurumu, Türk Hava Yolları…Yaprak Dökümü, Mürebbiye… Babalar Günü, Sevgililer Günü…* * Sanlar veya unvanlar özel adla kullanılırsa büyük harfle başlarVali Ahmet Bey geldi. Yarın Yüzbaşı Serhat gidecek.* * Mektuplarda hitap sözleri büyük harfle başlarKıymetli Arkadaşım,Değerli Kardeşim,* * Astronomi ve coğrafya ile ilgili konularda “dünya, güneş, ay” ve gezegen adları terim olarak kullanılıyorsa büyük harfle başlarÖnümüzdeki hafta Güneş tutulması olacakmış. terim Yüzü ay parçası gibi. terim değil* * Yön adları bir özel adın önünde kullanılırsa büyük harfle başlar, yalnız kullanılırsa ya da yer adından sonra gelirse ilk harfleri küçük olurHer yıl, Güney Asya’da felâket olur. Ülkemizde Yukarı Fırat oldukça verimlidir. Türkiye’nin güneyinde Akdeniz vardır.* * Dağ, göl, ova adları büyük harfle başlarAğrı Dağı, Van Gölü, Konya Ovası…* * Mahalle, sokak ve cadde adları büyük harfle başlarVatan Mahallesi, Mehtap Sokak, Cumhuriyet Caddesi…Örnek SoruAşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?A Kar Doğu anadoluyu etkisi altına Rusya’nın Kuzeyi çok soğuk Okulumuza Vali Bey Her yaz Van Gölü’nde D“de”lerin YazımıDilimizde iki ayrı “de” vardırHâl eki “-de” Ek olan -de, kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır; ünlü uyumuna ve ünsüz benzeşmesine bağlı olarak “-de, -da, -te, -ta” biçimi kimse kitapta her şeyi bulursun.* * Hâl eki “-de” özel adlardan sonra geldiğinde kesme işareti ile ayrılarak Ankara’da Sibel’de olan “de” Bağlaç olan “de”nin yalnız “de” ve “da” biçimi vardır. Kendinden önceki sözcükten ayrı de bizimle elma da SoruHangi cümlede yazım yanlışı vardır?A Cesaret, Türk’ün Bu soğuklarda Ali’de yatağa Bana yardımcı olursunuz değil mi?D Hatasını anlamış olmalı ki sesini çıkarmadı. 1998-EMLYanıt B“ki’lerin Yazımı * * “-de” hâl eki almış sözcüklere eklenerek yer bildiren sıfatlar türeten “-ki” eki eklendiği sözcüğe bitişik yara tüm parayı harcadı.* * Bağlaç olan “ki” ise ayrı bir sözcüktür ve kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Cümleleri ya da öğeleri bağlamak için dinlemedi ki ki sınıfın en çalışkanıdır, sınavdan zayıf “Sanki, halbuki, oysaki, mademki” sözcüklerindeki “ki”ler kalıplaşmıştır, bitişik SoruAşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki’nin yazımı yanlıştır?A Elindeki kitabı masaya Hava öyle soğuk ki!C Sabahki patlama hepimizi Anladımki bu iş böyle D “mi” Soru Ekinin Yazımı* * “mi” soru eki cümleye soru anlamı katsın veya katmasın her zaman ayrı mu bitti mi hiç gördün mü?* * Şahıs ekleri “mi” soru ekinden sonra gelir ve ünlü uyumuna katılacak mısın?Alilerle konuşmuyor musun?Örnek SoruAşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?A Sınıfını geçtimi ona bilgisayar Çocuklarla mı kalacaksın?C Soğuk mu soğuk bir su çıkar bu Ev mi araba mı istiyor?Yanıt ASayıların Yazımı* * Sayılar hem rakamla hem de yazıyla yazılabilir. Edebî yazılarda sayılar yazıyla ve her sözcüğü ayrı on üç gün işlemlerinde sayılar bitişik yazılırHesapta beşmilyondörtyüz lira var.* * Çok sıfırlı sayılarda ana sayı rakamla diğer kısım yazıyla yazılabilirİstanbul’da 500 bin konuta ihtiyaç var.* * Saatler, istatistik verileri ve bilimsel araştırma sonuçları rakamla yazılırToplantı bu maddeden 8 gram ve Gün Adlarının Yazımı* * Ay ve gün adları bir tarihle kullanıldığında büyük harfle başlar, diğer durumlarda küçük harfle kursları 16 Ekim’de başladıAtatürk Samsun’a 19 Mayıs 1919’da 5 Mavıs 1987 Pazar günü eylülde açılır, haziranda Rakam varsa ay ve gün adları büyük rakam yoksa küçük Sözcüklerin YazımıDilimizde birleşik sözcüklerin bitişik yazılabilmesi için birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin ya ses değişikliğine ya da anlam değişikliğine uğraması gerekir.* Sözcüklerin anlamını kaybetmesiyle bitişik yazılanlarimambayıldısivrisinekkaptıkaçtıgörebilmekgörüvermekbakakalmaköleyazmak* Ses düşmesi ya da türemesi yoluyla bitişik yazılanlarkayıp ol>kaybolsabır et>sabretkayın ana>kaynanakahve altı>kahvaltıne için>niçinhis et>hissetred et>reddetaf ol>affol* Aşağıdaki birleşik sözcükler anlamlarını koruduklarından ayrı yazılırkuru fasulyegül suyuzeytin yağıtaş kömürübal arısıİkilemelerin Yazımı* * İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına noktalama işareti ağır, az çok, ağlaya sızlaya, dilden dile, el ele…Kısaltmaların YazımıKısaltma, bir sözcüğün ilk harfiyle ya da birkaç harfle gösterilmesidir.* * Birkaç sözcükten oluşan, kurum kuruluş durumundaki özel adların her sözcüğü bir harfle Türk Dil Kurumu,MEB Milli Eğitim Bakanlığı* * Kısaltmaların yazımında araya nokta konmaz THY, DSİ, TSK…* * Kısaltmalara ekler, son harfin okunuşuna göre eklenirDSİ’ne gittim, yanlışDSİ’ye gittim, doğruPTT’dan geliyor, yanlışPTT’den geliyor, doğru* * Kısaltmayı oluşturan harfler bir sözcük gibi okunuyorsa ek, son harfin okunuşuna göre değil, sözcüğe eklenir gibi yazılırBabası TEK’de çalışıyor, yanlışBabası TEK’te çalışıyor, doğruDün TEDAŞ’ye gittim, yanlışDün TEDAŞ’a gittim, doğru* * Tek sözcükten oluşan bazı özel adlar ilk harfi büyük yazılarak iki-üç harfle gösterilir; kısaltmaların sonuna nokta konurİng. ingilizce, Ank. Ankara* * Tür adlarının kısaltması küçük harfle başlanarak gösterilircad. cadde, biy. biyoloji* * Eğer tür adları tek heceli ise ilk harf alınarak kısaltma yapılırs.sayfa, c. ciltÖrnek SoruAşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımında bir yanlışlık yoktur?A Bugün TBMM’nde tören Hafta sonu ABD’ne THY’nin kış tarifesi Babası TEDAŞ’de CYAZIMINDA YANLIŞLIK YAPILAN KELİMELER Yanlış Yazım Doğru Yazım Acaip AcayipAdele AdaleAferim AferinAhpap AhbapAliminyum AlüminyumAnd AntAhçı AşçıAtelye Atölye Birşey Bir Şey Barsak BağırsakPriket BriketBüsküvü BisküviBilimadamı Bilim AdamıCüppe CübbeÇeket CeketÇarşanba ÇarşambaÇenber ÇemberÇeğiz ÇeyizDayire DaireDeyiştirmek DeğiştirmekDeyinmek DeğinmekDeymek DeğmekDeynek DeğnekDinazor DinozorDöğmek DövmekDükan DükkânDüyme DüğmeEjdad EcdatEkzoz EgzozEkfator EkvatorEskasa EzkazaEşharp EşarpEşkiya EşkıyaEşgal EşkâlEntellektüel EntelektüelEşortman EşofmanEvel EvvelFasükül FasikülFasilye FasulyeFelaketzade FelâketzedeFiat FiyatFotoraf FotoğrafGaste GazeteHambal HamalHoşgeldin Hoş GeldinHerkez Herkesİyade İadeİddaa İddiaEn Ti Vi Ntv Ne Te Veİftahar İftiharİsbat İspat Candarma JandarmaCilet JiletCimnastik JimnastikKanbur KamburKavonoz KavanozKiprit KibritKiprik KirpikKollej KolejKolleksiyon KoleksiyonKoparatif KooperatifKopye KopyaKordele KurdeleLaboratuar LaboratuarLanba LambaLavobo LavaboLeyen LeğenMakina MakineMatba MatbaaMadem Ki MademkiMatamatik MatematikMehlem MerhemMeyva MeyveGüleş GüreşMüsayit MüsaitPantalon PantolonPatetes PatatesPicama PijamaProfösör ProfesörProğram ProgramProfosyonel ProfesyonelRopörtaj RöportajSandelye SandalyeSağol Sağ Ol bilgi SolucanŞevkat ŞefkatŞöför ŞoförTaahüt TaahhütTentirdiyot TentürdiyotUsülsüz UsulsüzÜnvan UnvanVelfecir Felfecir Yanlız YalnızYalnış Yanlış Yumşak YumuşakZirat ZiraatEy Di Es El ADSL Adeseledoğru söyleyişEs-em-es SMS Se-me-se doğru söyleyişKontür KontörOrjinal OrijinalSüeter Süveterİnsiyatif İnisiyatif Nasıl Yazılır Sözlüğümüzde dolayında sözcüğün doğru yazılışı verilmiştir. A. Bitişik yazılan birleşik kelimeler Bitişik kelimeler Birleşik kelimeler, yazılış bakımından bitişik yazılanlar ve ayrı yazılanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Bitişik yazılan birleşik kelimelere bitişik kelime adı verilir. Birleşik kelimeler aşağıdaki durumlarda bitişik kelime olurlar ve bitişik yazılırlar. 1. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır azletmek, azledilmek, emretmek, hükmetmek, hükmolunmak, kaybolmak, kaydedilmek, keşfetmek, keşfedilmek, küfretmek, nakletmek, neşretmek, neşrolunmak, sabretmek, seyretmek, şükreylemek, zikretmek krş. Birleşik kelimeler B. 1; Alıntı kelimelerin yazılışı 1. UYARI Bu kelimeler ünlüyle başlayan bir yardımcı fiil veya ek almadıkları zaman azil, defin, emir, hüküm, kayıp, keşif, meyil, nakil, sabır, vecit, zeyil, zikir şeklinde söylenir ve yazılır. UYARI Söyleyişte tonlulaşma şeklinde ses değişmesine uğrayanlar ayrı yazılır azat etmek, hamt etmek, derç etmek, iz'aç etmek, iktisap etmek, harp etmek. Bu örneklerde tonluluk söyleyişte belirtilir. affetmek, affolunmak, halletmek, hissetmek, hissedilmek, reddeylemek, reddolunmak, zannetmek, zemmetmek bk. Ünsüz düşmesi; krş. Birleşik Kelimeler B. 1. 4. İsim kısımları tek başına kullanılmayıp sadece etmek, olunmak yardımcı fiilleriyle kalıplaşan birleşik kelimeler bitişik yazılır ahzetmek, bahşetmek, bahşolunmak, hamletmek, hazfetmek, nez'etmek, rekzetmek, serdetmek. 5. Sonunda Arapçaya özgü gırtlak ünsüzü ayın ve hemze olan kelimeler etmek, olunmak fiilleriyle birleşik fiil kurduklarında bitişik yazılır defetmek, hal'etmek tahttan indirmek, katetmek, menetmek, menolunmak, tabetmek bk. Alıntı kelimelerde kesmeli yazılış. 6. Vurgusu son heceye kaymış birleşik kelimeler bitişik yazılır açıkgöz, anaerkil, ataerkil, babayiğit, bastıbacak, boşboğaz, büyükbaş hayvan, camgöz, cingöz, çınayaz, düztaban, elense, elverişli, günaydın, işveren, kafakol, Karagöz, karagöz balığı, küçükbaş hayvan, önayak olmak, paragöz, pisboğaz, tepegöz, tıknefes. Vurgusu son hecede bulunan ikilemeler de bitişik yazılır cırcır böceği, cızbız, civciv, çıtçıt, dırdır, fırfır, fısfıs, hımhım, hoşbeş, şıpşıp bir tür terlik, altüst etmek, yüzgöz olmak. 7. Eş anlamlı ikilemelerde vurgu normal olarak ikinci hecededir. Vurgusu ilk heceye kayan ikilemeler bitişik yazılır darmadağın, darmadağınık, darmaduman, karmakarışık krş. Birleşik kelimeler B. 7. 8. Kelimelerden biri veya ikisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrarsa bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır krş. Birleşik Kelimeler B. 2. a. Organ bildiren sözlerle kurulan bitki, hayvan, hastalık, alet, eşya, tarz ve yiyecek adları aslanağzı bitki, aslankuyruğu bitki, aslanpençesi bitki, ayıkulağı bitki, cinsaçı bitki, civanperçemi bitki, gelinparmağı üzüm, geyikdili bitki, horozgözübitki, horozibiği bitki, itburnu bitki, katırtırnağı bitki, kazayağı bitki, keçiboynuzu bitki, keçimemesi üzüm, keçisakalı bitki, kızkalbi bitki, koyungöbeğimantar, köpekayası bitki, kurtbağrı bitki, kuşburnu bitki, sığırödü bitki, tavşanbıyığı bitki, turnagagası bitki; açıkağız bitki, akkuyruk çay, alabaşbitki, altınbaş kavun, altıparmak palamut, beşbıyık muşmula, karabaldır bitki, topbaş bitki. danaburnu böcek, öküzburnu kuş; akbaş kuş, alabacak at, beşparmak deniz hayvanı, beşpençe deniz hayvanı, çakırkanat ördek, elmabaş tepeli dalgıç, iribaş kurbağa kurtçuğu, kababurun balık, kamçıkuyruk koyun, kamışkulak at, karabaş, karagöz balık, karakulak hayvan; haberci, kepçeburunyaban ördeği, kızılkanat balık, sarıağız balık, sarıgöz balık, sarıkulak balık, sarıkuyruk balık, tokmakbaş balık, uzunkuyruk kuş, yeşilbaş ördek. itdirseği arpacık; delibaş hastalık, karabacak hastalık, karataban hastalık. balıkgözü halka, deveboynu boru, domuzayağı çubuk, domuztırnağı kanca, horozayağı burgu, kargaburnu alet, keçitırnağı oyma kalemi, kedigözülâmba, leylekgagası alet, sıçankuyruğu törpü; baltabaş gemi gagaburun gemi, kancabaş kayık. ayıbacağı yelken tarzı, balıksırtı desen, civankaşı nakış, eşeksırtı çatı tarzı, kazkanadı oyun, kırlangıçkuyruğu işaret, koçboynuzu işaret, köpekkuyruğuspor, sıçandişi dikiş. dilberdudağı tatlı, hanımgöbeği tatlı, hanımparmağı tatlı, kadınbudu köfte, kadıngöbeği tatlı, kargabeyni yemek, kedidili bisküvi, tavukgöğsü tatlı, vezirparmağı tatlı. İlk ögesi organ adı olan şu örnekler de bitişik yazılır bağrıkara kuş, baldırıkara bitki, baştankara kuş, karnıkara börülce, sırtıkara balık, yanıkara hastalık. b. Eşya veya nesne bildiren sözlerle kurulan bitki, hayvan, tarz, yiyecek ve oyun adları acemborusu bitki, çayırsedefi bitki, çobançantası bitki, çobandüdüğü bitki, çobaniğnesi bitki, çobantarağı bitki, çobantuzluğu bitki, gelinfeneri bitki, güveyfeneri bitki, katranköpüğü mantar, keçisedefi bitki, kuşekmeği bitki, kuşyemi bitki, kuzgunkılıcı bitki, suibriği bitki, suoku bitki, suşeridi bitki, şeytanarabası uçuşan tohum, şeytanfeneri bitki, şeytantersi bitki, venüsçarığı bitki, yılanyastığı bitki. sazkayası balık, şeytaniğnesi hayvan, yılaniğnesi balık. balgümeci dikiş, beşikörtüsü çatı tarzı, turnageçidi fırtına. bülbülyuvası tatlı, kuşlokumu kurabiye. beştaş oyun, dokuztaş oyun, üçtaş oyun. c. İnsana özgü isim ve sıfatlarla kurulan bitki, hayvan ve eşya adları adayavrusu tekne, akşamsefası bitki, camgüzeli bitki, çadıruşağı bitki, çayırgüzeli bitki, çayırmelikesi bitki, gecesefası bitki, gündüzsefası bitki, saksıgüzeli çiçek, yalıçapkını kuş; bozbakkal kuş, bozyürük yılan, karadul örümcek, sarısabır bitki. ç. Benzetme yoluyla kurulan gök cisimlerinin adları Altıkardeş yıldız kümesi, Arıkovanı yıldız kümesi, Büyükayı yıldız kümesi, Demirkazık yıldız, Güneybalığı yıldız, Küçükaslan yıldız, Küçükayı yıldız kümesi, Kervankıran yıldız, Samanuğrusu yıldız kümesi, Samanyolu yıldız kümesi, Üçkardeş yıldız kümesi, Yedikardeş yıldız kümesi krş. Birleşik kelimeler B. 2. ğ. d. İnsan isimleriyle kurulan bitki, hayvan ve yemek adları alinazik kebap, ayşekadın fasulye, hafızali üzüm, havvaanaeli bitki, karafatma böcek, meryemanaeldiveni bitki. 9. -a, -e ve -ı, -i, -u, -ü ekleriyle yapılmış tasvir fiilleri, yardımcı fiil anlam değişmesine uğradığı için bitişik yazılır düşünebilmek, yapabilmek; uyuyakalmak; gidedurmak, yazadurmak; çıkagelmek, olagelmek, süregelmek; düşeyazmak, öleyazmak; açıvermek, alıvermek, gelivermek, gülüvermek, uçuvermek. Görmek yardımcı fiiliyle yapılan ve emir biçiminde kullanılan birleşik fiiller de bitişik yazılır düşmeyegör, ölmeyegör. Bilmek yardımcı fiiliyle yapılan ve kalıplaşmış olan alabildiğine kelimesi de bitişik yazılır. 10. Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır alaşağı etmek, albeni, ateşkes, çalçene, çalyaka, dönbaba, gelberi, incitmebeni, rastgele, sallabaş, sallasırt, sıkboğaz, unutmabeni; çekyat, geçgeç, kaçgöç, kapkaççı, örtbas, seçal self-servis, veryansın etmek, yapboz puzzle, yazboz. 11. -an/-en, -r/-ar/-er ve -maz/-mez ekleriyle kurulmuş sıfat-fiil gruplarından kalıplaşmış birleşik kelimeler gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır ağaçkakan, ağrıkesen, ahmakıslatan, alaybozan, boğazkesen, böcekkapan, buzkıran, cankurtaran, çobanaldatan, çöpçatan, dalgakıran, dalkıran, dalkurutan, damardaraltan, damargenişleten, demirkapan, elöpen, etyaran, fındıkkıran, filizkıran, gelinboğan, gökdelen, günebakan, ordubozan, oyunbozan, saçkıran, yelkovan, yolgeçen, yolkesen; akımtoplar, alkolölçer, altıpatlar, amperölçer, asitölçer, aynabakar, barışsever, basınçölçer, betonkarar, bilgisayar, bilgiyazar, çoksatar, dilsever, eğimölçer, füzeatar, gazölçer, özezer, özsever, pürüzalır, sanatsever, tekerçalar, uçaksavar, yurtsever; baştanımaz, değerbilmez, etyemez, hacıyatmaz, kadirbilmez, kargasekmez, karıncaezmez, karıncaincitmez, kuşkonmaz, külyutmaz, sugeçirmez, tanrıtanımaz, töretanımaz, varyemez, vurdumduymaz krş. Birleşik kelimeler B. 3. 12. -dı -di /-du / -dü, -tı/ -ti /-tu /-tü ekiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır albastı, ciğerdeldi, çıtkırıldım, dalbastı, fırdöndü, gecekondu, gündöndü, günindi, hünkârbeğendi, imambayıldı, karyağdı, kaşbastı, kedibastı, kolbastı, külbastı, mirasyedi, papazkaçtı, serdengeçti, şıpsevdi, toprakbastı, zıpçıktı; eltieltiyeküstü desen. 13. Her iki ögesi de -dı -di /-du /-dü, -tı /-ti /-tu /-tü veya -r /-ar /-er eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik kelimeler bitişik yazılır dedikodu, kaptıkaçtı, oldubitti, uçtuuçtu oyun; biçerbağlar, biçerdöver, göçerkonar, kazaratar, konargöçer, okuryazar, uyurgezer, yanardöner, yüzergezer. Aynı yapıda olan çakaralmaz kelimesi de bitişik yazılır. 14. Hayvan, bitki, organ ve çeşitli nesne adlarıyla kurulan ve içinde renklerden birinin adı veya renk sözü geçmeyen renk adları bitişik yazılır baklaçiçeği, balköpüğü, camgöbeği, devetüyü, fildişi, gülkurusu, güvercinboynu, güvercingöğsü, kazayağı, kavuniçi, kazboku, kızılşap, narçiçeği, ördekbaşı, ördekgagası, tavşanağzı, tavşankanı, turnagözü, vapurdumanı, vişneçürüğü, yavruağzı krş. Birleşik kelimeler B. 4. Örneklerden sonra renk sözü kullanılırsa bu söz ayrı yazılır devetüyü rengi, fildişi rengi, gülkurusu rengi. 15. Renk adlarıyla kurulan ve bitki, hayvan veya hastalık türlerinden birini gösteren birleşik kelimeler bitişik yazılır akağaç, akçaağaç, akdarı, akdiken, akkavak, akmantar, aksöğüt, alacamenekşe, alaçam, karaağaç, karacaot, karaçalı, karadut, kızılağaç, sarıağaç, sarıçiçek; akbalık, akkefal, alabalık, sarıbalık; akdoğan, akkuş, alacabalıkçıl, alacakarga, alakarga, beyazsinek, bozayı, karakuş, karasinek; aksu, akbasma, karahumma, kızılyara, mavihastalık, maviküf. 16. Somut olarak yer bildirmeyen üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır akşamüstü, akşamüzeri, ayaküstü, ayaküzeri, bayramüstü, gerçeküstü, ikindiüstü, olağanüstü, öğleüstü, öğleüzeri, suçüstü, yüzüstü. Somut olarak yer bildirmeyen alt sözüyle kurulan birleşik kelimeler de bitişik yazılır ayakaltı, bilinçaltı, gözaltı, şuuraltı krş. Birleşik kelimeler B. 16. 17. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları, soyadları ve lâkaplar bitişik yazılır Alper, Aydoğdu, Birol, Gülnihal, Gülseren, Gündoğdu, Şenol, Varol; Abasıyanık, Adıvar, Atatürk, Gökalp, Güntekin, İnönü, Karaosmanoğlu, Tanpınar, Yurdakul; Boynueğri Mehmet Paşa, Tepedelenli Ali Paşa, Yirmisekiz Çelebi Mehmet, Yedisekiz Hasan Paşa. 18. İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır Çanakkale, Gümüşhane; Acıpayam, Pınarbaşı, Şebinkarahisar; Beşiktaş, Kabataş. Şehir, kent, köy, mahalle, dağ, tepe, deniz, göl, ırmak, su vb. kelimelerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adlarında birinci kelime tek başına söz konusu yer adını ifade edemiyorsa bu tür yer adları bitişik yazılır Akşehir, Eskişehir, Suşehri, Yenişehir; Atakent, Batıkent, Konutkent, Korukent, Çengelköy, Sarıyer, Yenimahalle; Karabağ, Karadağ, Uludağ; Kocatepe, Tınaztepe; Akdeniz, Karadeniz, Kızıldeniz; Acıgöl; Kızılırmak, Yeşilırmak; İncesu, Karasu, Sarısu, Akçay krş. Birleşik kelimeler B. 9. 19. Şahıs adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle, meydan, köy vb. yer ve kuruluş adlarındaki unvan grubu; unvan kelimesi sonda ise, gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır Abidinpaşa, Bayrampaşa, Davutpaşa, Ertuğrulgazi, Kemalpaşa ilçesi; Necatibey Caddesi, Mustafabey Caddesi, Gazi Osmanpaşa Üniversitesi bk. Birleşik kelimeler B. 10. 20. Ait olduğu dilde bitişik yazılan yabancı yer adları Türkçede de bitişik yazılır Düsseldorf, Fontainebleau, Nürnberg, Neustadt, Schwarzwald krş. Birleşik kelimeler B. 13. Ait olduğu dilde, içinde çizgi bulunan yabancı yer adları Türkçede de çizgili olarak yazılır Ile-de-France, Saint-Bernard, Saint-Gothard. 21. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu. 22. Senet, çek vb. ticarî belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır ikiyüzellialtımilyarbeşyüzyirmibeşmilyonyediyüzellibin lira krş. Birleşik kelimeler B. 18. 23. Bunlardan başka dilimizde her iki ögesi de aslî anlamını koruduğu hâlde yaygın bir şekilde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan kelimeler de vardır. a. Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları başağırlık, başbakan, başçavuş, başeser, başfiyat, başhekim, başhemşire, başkahraman, başkarakter, başkent, başkomutan, başköşe, başmüfettiş, başöğretmen, başparmak, başpehlivan, başrol, başsavcı, başşehir, başyazar. b. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları ahçıbaşı, binbaşı, çarkçıbaşı, çeribaşı, elebaşı, mehterbaşı, onbaşı, ustabaşı, yüzbaşı. c. Oğlu, oğulları, kızı sözleriyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları Caferoğlu, Karaosmanoğlu, Topaloğlu, Orazbeykızı; Aydınoğulları, Candaroğulları, Osmanoğulları; çapanoğlu, dayıoğlu, eloğlu, halaoğlu, hinoğluhin, amcakızı, elkızı. ç. Ağa, bey, efendi, hanım, nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelimeler ağababa, ağabey, beyefendi, efendibaba, hanımanne, hanımefendi, hacıağa, hanımnine, hıyarağalık, kadınnine, paşababa. d. Dal sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları dalkavuk, dalkılıç, daltaban, daluyku. e. Açıortay, adamkökü, adamotu, âdemotu, ağırbaşlı, ağırcanlı, ağırkanlı, ahududu, akarsu, akaryakıt, akciğer, akkor, aksakal, aktöre, akyuvar, alyuvar, anamal, anaokulu, anapara, anayasa, anneanne, atardamar, atarkanal, atasözü, aybaşı, ayçiçeği, ayçöreği, babaanne, basmakalıp, başıboş, başıbozuk, başıkabak, başörtü, başvurmak, beşibiryerde, bilirkişi, bindallı, birdenbire, birdirbir, birtakım, bozkır, bugün, buzdolabı, çeşitkenar, çiftetelli, delikanlı, demirbaş, denizaltı, denizaşırı, derebeyi, derebeylik, dereotu, dışbükey, dikdörtgen, dipnot, doludizgin, dolunay, dörtkenar, dörtnal, dörtnala, düzayak, ebekuşağı, ebemkuşağı, enikonu, erbaş, eşkenar, etobur, gelişigüzel, giderayak, gökyüzü, gözyaşı, günaşırı, güvenoyu, halkoyu, hayhay, içbükey, içgüdü, içtepi, içyağı, ikizkenar, ilkbahar, ilkokul, ilköğrenim, ilköğretim, ilkyaz, ipucu, kabataslak, kahverengi, kamuoyu, karaciğer, karekök, kartopu, kasımpatı, kenarortay, kelaynak, kongövde, külhanbeyi, külhanbeylik, külkedisi, milletvekili, murdarilik, omurilik, ortaokul, otobur, öngörmek, öngörü, önsezi, öteberi, özdeyiş, paralelkenar, pekâlâ, pekiyi, sacayağı, sacayak, sadeyağ, sağduyu, sağyağ, semizotu, serinkanlı, sıcakkanlı, sıkıyönetim, sıradağ, sıradağlar, sivrisinek, soğukkanlı, sonbahar, soyadı, sütana, sütanne, sütbaba, sütkardeş, sütnine, sütoğul, takımada, takımyıldız, tekdüze, tepetakla, tepetaklak, tereyağı, tıpkıbasım, tıpkıçekim, toplardamar, topyekûn, tozpembe, varoluş, varsayım, vazgeçmek, yanardağ, yarıçap, yarımada, yarıyıl, yavrukurt, yerküre, yeryüzü, yılbaşı, yöneylem, yüznumara, yüzyıl, zeytinyağı kelime ve deyimleri de gelenekleşmiş ve yaygınlaşmış olarak bitişik yazılır. UYARI Vazgeçmek birleşik fiili, mi soru ekiyle birlikte kullanıldığı zaman ayrı yazılır Vaz mı geçtin? f. Biraz, birazı, birkaç, birkaçı, birtakım, birçok, birçoğu, hiçbir, hiçbiri, herhangi belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır. 24. Hane kelimesiyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır çayhane, dershane, eczahane, hastahane, kahvehane, pastahane, postahane, süthane, yatakhane, yazıhane, yemekhane bk. Ünsüz düşmesi. UYARI Dershane, eczahane, hastahane, pastahane, postahane gibi sözlerde hane kelimesindeki h'nin yazılmaması doğru değildir. 25. Perver ve perest kelimeleriyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır hamiyetperver, hürriyetperver, misafirperver, vatanperver; ateşperest, hayalperest, menfaatperest. 26. Zade kelimesiyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır Recaîzade, Resülzade, Sami Paşazade, Sümbülzade, Vahapzade; amcazade, dayızade, teyzezade. 27. Name kelimesiyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır beyanname, davetname, kanunname, pendname, seyahatname, siyasetname; Battalname, Oğuzname. 28. Farsça kurala göre oluşturulan isim ve sıfat tamlamaları ile kalıplaşmış diğer ibareler bitişik yazılır cürmümeşhut, dârıdünya, ehlibeyt, ehlisalip, ehlivukuf, ehvenişer, erkânıharp, fecrisadık, gayriahlâkî, gayriciddî, gayriinsanî, gayrikabil, gayrimenkul, gayrimeşru, gayrimuntazam, gayrimüslim, gayrisafi, gayrisıhhî; asgarımüşterek, hüsnühat, hüsnükabul, hüsnükuruntu, hüsnüniyet, suiistimal, suikast, suiniyet; hamdüsena, hercümerç, meddücezir, methüsena, tarumar; âlemşümul, âlicenap, gülfidan, mevlithan, sahipkıran; anbean, keşmekeş, özbeöz, yüzbeyüz; pürhiddet, pürmelâl. 29. Arapça kurala göre oluşturulan tamlamalar ve kalıplaşmış diğer ibareler bitişik yazılır aliyyülâlâ, ceffelkalem, dârülâceze, dârülfünun, daüssıla, fevkalâde, fevkalbeşer, hayrülhalef, hıfzıssıhha, hüvelbaki, şeyhülislâm, tahtelbahir, tahteşşuur; aleykümselâm, Allahüâlem, bismillâh, fenafillâh, fisebilillâh, hafazanallah, inşallah, maşallah, mintarafillâh, velhâsıl, velhâsılıkelâm. 30. Müzikte kullanılan makam adları bitişik yazılır acembuselik, hisarbuselik, muhayyerkürdî. Ancak bir sıfatla oluşturulan usul adlarında sıfat ayrı yazılır ağır aksak, yürük aksak, yürük semaî. 31. Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim krş. Birleşik kelimeler B. 21. *** Bugüne kadarki imlâ kılavuzlarında yer alan; ancak, birleşik kelimeler konusuna girmeyen pekiştirmeli sıfatların da bitişik yazılması gerektiği unutulmamalıdır apaçık, apak, büsbütün, çepçevre, çepeçevre, çırçıplak, çırılçıplak, dümdüz, düpedüz, gömgök, güpegündüz, kapkara, kupkuru, paramparça, sapsağlam, sapasağlam, sapsarı, sırsıklam, sırılsıklam, sipsivri, yemyeşil. *** Yabancı dillerden geçen ön ek veya edatlar bitişik yazılır alelhusus, alelâcele, bîçare, bilâistisna, bililtizam, bilvesile, bîvefa, ilelebet, lâdinî, lâkayt, naçar, namağlûp, namevcut, namüsait, namütenahi; devalüasyon, konfederasyon, koordinasyon, Panislâmizm, Panturanizm, Pantürkizm, reorganizasyon, reprodüksiyon, sürrealizm. Oto, tele, matik ögeleriyle kurulan alıntılar da bitişik yazılır otobiyografi, otokritik, telekart, telekız, telekonferans, bankamatik. *** Arapça ve Farsça kelimelerle veya bu dillerin kurallarıyla oluşturulmuş tamlamalar ve kalıplaşmış ibareler; eski metinlerin yayımında, alıntılarda ve bilimsel yayınlarda, bilimsel yöntemlere uyularak yazılabilir Devlet-i Osmaniye, Kur’ân-ı Kerim, Recaî-zade, sarf-ı Türkî, tahte’ş-şu’ur, Ahd-i atik, ehl-i vukuf, ehven-i şer; dârü'l-aceze, tahte'ş-şu'ur, hamiyyet-perver, hayal-perest, sahip-kıran, Hurşid-name, bî-vefa, lâ-dinî, na-mütenahî, bilâ-vasıta. Oluşturulma Tarihi Nisan 01, 2020 1417Yazım kuralları ya da diğer adıyla imla kuralları, bir dilin konuşma ve yazma sırasında farklı anlamlar oluşturmaması adına uyulması gereken kurallardır. Yazım kuralları yalnızca öğrenci sınavlarında değil aynı zamanda günlük yaşantıda da kişinin ifadelerini güzelleştirmeye yardımcı olmaktadır. Peki, yazım kuralları nelerdir? Sizin için yazım kurallarını detaylı bir şekilde konuşma ve yazı dilleri sosyal hayatta iç içe geçmiş bir durumdadır. Bu sebeple, yazım kurallarını doğru bir biçimde öğrenmek kendini ifade edebilmenin temel şartıdır. Yazım Kuralları Nelerdir? Yazım kuralları oldukça geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Bu sebeple farklı başlıklara bölünerek anlatımı kolaylaştırılmaktadır. Büyük harf kullanımı, sayıların yazımı, birleşik kelimelerin yazımı, kısaltmaların yazımı ve eklerin yazımı imla kuralları içerisinde incelenmektedir. Burada birleşik kelimelerin yazımı bitişik ve ayrı yazılan kelimeler olarak; eklerin yazımı ise bağlaç ve soru ekleri olarak alt başlıklara ayrılmaktadır. Yazım Kuralları Konu Anlatımı Büyük harfler, kullanım alanı incelendiğinde oldukça çok alana yayılmaktadır. Bu kapsamda büyük harf kullanmanın zorunlu olduğu alanlar aşağıdaki gibidir. - Cümle ve dize başları - İsim, soy isim, takma adlar - İki nokta sonrası - Saygı sözü, unvan, meslek ve rütbeler - Hitap bildiren kelimeler - Dil, lehçe, din ve mezhep adları - Mahalle, yer bildiren kelimeler, kurum ve kuruluş isimleri - Dergi ve kitap isimleri, bayramlar, önemli tarihler Sayıların cümle içerisindeki yazımları en fazla rastlanılan imla kuralları arasındadır. Bu kapsamda; sayılar cümle içerisinde metin olarak, para ve ölçü bildirdiğinde rakamla, saat bildirme durumunda ise hem yazı hem de rakamla yazılabilmektedir. Birden fazla kelime içeren sayılar ayrı yazılmaktadır ve sayı kesirleri virgül ile ayrılmaktadır. Bir sayıya ek getirildiğinde ise yalnızca kesme işareti kullanılmaktadır. Birleşik kelimelerin yazımında kelimenin bitişik ya da ayrı yazılma durumuna dikkat edilmektedir. Buna göre; ses düşmesi içeren kelimeler, birleşme sonrasında anlam değiştiren kelimeler, birden fazla öğesi çekimli fiil olan kelimeler, emir kipi alıp kalıplaşmış kelimeler, ara yön bildiren kelimeler ve “ev ve hane” sözcüğü kullanılan birleşik kelimeler bitişik yazılmaktadır. Herhangi bir ses düşmesi ve anlam değişikliğine uğramayan sözcükler, renkten önce kullanılan sıfatlar, “dış, iç ve sıra” ile oluşturulan sözcükler, iyi dilek ve uğurlama bildiren sözcükler ise ayrı olarak yazılmaktadır. Kısaltmaların yazımı, yazım kuralları arasında en net sınırlara sahip olan başlıktır. Bu kapsamda, özel isimler kısaltılırken büyük harf ile başlamakta ve nokta ile sonlandırılmaktadır. Kurum ve kuruluş kısaltmalarında tüm harfler büyük yazılmakta ve arasına nokta konulmamaktadır. Ölçü bildiren kısaltmalarda küçük harf kullanılmakta ve bunların sonuna noktalama işareti getirilmemektedir. Kısaltılmış bir sözcüğe ek getirilirken; kısaltma büyük harf ile yazılmışsa bu harflerin okunuşu dikkate alınmaktadır. Bağlaç olan “-da ve -ki” ekleri kendisinden önce gelen sözcükten mutlaka ayrı yazılmaktadır. Bunun yanı sıra soru ekleri de kendinden önceki kelimeye göre ünlü uyumuna uydurulup ayrı yazılmaktadır. Yazım Kuralları Örnekleri ve Soruları Yazım kuralları, kabaca beş başlık altında incelenebilmektedir. Oldukça geniş bir alanı kapsayan bu konuyla ilgili sayısız soru ve örneğe ulaşılabilmektedir. Bu kapsamda yazım kuralları çerçevesinde incelenen alt başlıklara ilişkin örnekler aşağıda verilmektedir. - Bu sabah Yüzbaşı Gökhan, koğuşu ziyaret etti. - Ezan sesinden etkilenen bir Hristiyan, din değiştirme kararı aldı. - Bu sene not ortalaması 3,35 olarak hesaplandı. - Türkçe ve matematikte toplamda 2’şer yanlışı var. - Nihayet kaynanası ile barışmışlar. - Bu pantolonun açık mavi rengini her yerde aradım. - Elektrik faturasını ödemek için PTT’ye gitti. - Durumu patrona da anlattım. - Bana da yemek ayırdınız mı? A. Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler Birleşik sözcükler, iki veya daha çok sözcüğün kalıplaşıp kaynaşması sonucu oluşur. Birleşik sözcükler anlamca bir bütün olup tek bir kavramı karşılar. Belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve kalıplaşmış çe­kimli fiillerden oluşan ifadeler yeni bir kavramı karşıladıklarında birleşik kelime belirtisiz ad tamlaması biçiminde Karaciğer sıfat tamlaması biçiminde Mirasyedi bir isim, bir çekimli fiil Gökdelen bir isim, bir fiilimsi Birkaç iki sıfat Kaptıkaçtı iki çekimli fiil Çıtçıt ikileme Yazabilmek iki fiil Birleşik kelimeler, yazılış bakımından bitişik yazılanlar ve ayrı yazılanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Birleşik kelimeler aşağıdaki durumlarda bitişik yazılır. 1. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek Kayın+ana > kaynana Kayın+ata > kaynata Kahve+altı > kahvaltı Pazar+ertesi > pazartesi Güllü+aş > güllaç Sütlü+aş > sütlaç Ne+için > niçin Ne+asıl > nasıl 2. Dilimize Arapçadan girmiş azil azl, emir emr, hüküm hükm, keşif keşf, küfür küfr, nakil nakl, zehir zehr, devir devr gibi birtakım kelimeler "etmek, edilmek, olmak, olunmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşirken asıllarına uyarak ikinci hecedeki ünlülerini düşürür. Bu birleşik fiiller bitişik yazılır. Örnek Azil+etmek > azletmek Devir+etmek > devretmek Kayıp+olmak > kaybolmak Nakil+etmek > nakletmek Sabır+etmek > sabretmek Zikir+etmek > zikretmek Uyarı Bu kelimeler ünlüyle başlayan bir yardımcı fiil veya ek almadıkları zaman "azil, defin, emir, hüküm, kayıp, keşif, meyil, nakil, sabır, seyir, zehir, zeyil, zikir" şeklinde söylenir ve yazılır. 3. Dilimize Arapçadan girmiş af afv, his hiss, ret redd, zan zann, zem zemm gibi birtakım kelimeler "etmek, edilmek, olmak, olunmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşirken sondaki sesler, asıllarına uyarak veya asıllarının etkisinde kalarak çift sese dönüşür. Bu tür birleşik fiiller bitişik yazılır. Örnek affetmek, affeylemek, affolunmak, halletmek, hissetmek, hissedilmek, reddetmek zannetmek, zemmetmekUyarı İsim kısımları tek başına kullanılmayıp sadece "etmek, olunmak" yardımcı fiilleriyle kalıplaşan birleşik kelimeler bitişik ahzetmek, bahşetmek, hamletmek 4. Vurgusu son heceye kaymış birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek açıkgöz, anaerkil, babayiğit, düztaban, paragöz, pisboğaz 5. Kelimelerden biri veya ikisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrarsa bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır aslanağzı bitki, kazayağı bitki, kuşburnu bitki, kızılkanat balık, yeşilbaş ördek, kedigözü lâmba, balıksırtı desen, kazkanadı oyun, dilberdudağı tatlı, kadınbudu köfte, tavukgöğsü tatlı, kuşyemi bitki, bülbülyuvası tatlı, beştaş oyun, Samanyolu yıldız kümesi, alinazik kebap, ayşekadın fasulye, karafatma böcek, 6. Kurallı birleşik fiilleri oluşturan yeterlilik, sürerlik, yaklaşma ve tezlik fiilleri birleşik yazılır. Örnek yapabilmek, yazadurmak, düşeyazmak, öleyazmak, açıvermek 7. "-di /-du / -dü, -tı/ -ti /-tu /-tü" ekleriyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek gecekondu, gündöndü, imambayıldı, serdengeçti 8. Her iki ögesi de "-di /-du /-dü, -tı /-ti /-tu /-tü veya -r /-ar /-er" eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek dedikodu, biçerdöver, konargöçer, okuryazar 9. Hayvan, bitki, organ ve çeşitli nesne adlarıyla kurulan ve içinde renklerden birinin adı veya "renk" sözü geçmeyen renk adları bitişik yazılır. Örnek fildişi, gülkurusu, kazayağı, vişneçürüğü, yavruağzıUyarı Örneklerden sonra "renk" sözü kullanılırsa bu söz ayrı devetüyü rengi, fildişi rengi 10. Renk adlarıyla kurulan ve bitki, hayvan veya hastalık türlerinden birini gösteren birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek akkavak, kızılağaç, sarıçiçek, akbalık, maviküf. 11. Somut olarak yer bildirmeyen "üst", "alt" ve "üzeri" sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek akşamüstü, akşamüzeri, ayaküstü, ayaküzeri, gerçeküstü, olağanüstü, suçüstü, yüzüstü, ayakaltı, bilinçaltı 12. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları, soyadları ve lâkaplar bitişik yazılır. Örnek Alper, Aydoğdu, Birol, Gülnihal, Tanpınar, 13. İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır. Örnek Çanakkale, Gümüşhane, AcıpayamUyarı Şehir, kent, köy, mahalle, dağ, tepe, deniz, göl, ırmak, su vb. kelimelerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adlarında birinci kelime tek başına söz konusu yer adını ifade etmezse bu tür yer adları bitişik Akşehir, Eskişehir, Suşehri, Batıkent, Sarıyer, Uludağ, Kocatepe, Akdeniz, Acıgöl, Kızılırmak 14. Şahıs adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle, meydan, köy vb. yer ve kuruluş adlarındaki unvan grubu; unvan kelimesi sonda ise gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır. Örnek Bayrampaşa, Kemalpaşa ilçesi; Necatibey Caddesi 15. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır. Örnek güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu. 16. "baş" sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları bitişik yazılır. Örnek başbakan, başçavuş, başeser, başhekim, başkarakter, başkent, başkomutan, başöğretmen, başrol, başsavcı, başşehir 17. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki "başı" sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları bitişik yazılır. Örnekçeribaşı, elebaşı, mehterbaşı, ustabaşı 18. "ağa, bey, efendi, hanım, nine" vb. sözcüklerle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek beyefendi, hanımefendi, hacıağa, kadınnine 19. Aşağıda yer alan kelime ve deyimler de gelenekleşmiş ve yaygınlaşmış olarak bitişik yazılır. Örnek akaryakıt, akciğer, akyuvar, alyuvar, anamal, anaokulu, anapara, anayasa, atardamar, atasözü, ayçiçeği, başıboş, bilirkişi, denizaltı, dereotu, gökyüzü, gözyaşı, halkoyu, içgüdü, ikizkenar, ilkbahar, ilkokul, ilköğrenim, ilköğretim, ipucu, kabataslak, kamuoyu, karaciğer, karekök, kartopu, kenarortay, kelaynak, külhanbeyi, önsezi, tekdüze, tereyağı, tıpkıbasım, toplardamar, yarıyıl, yerküre, yeryüzü, yılbaşı, yüzyıl, zeytinyağı 20. Belgisiz sıfat ve zamirlerin bazıları gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır. Örnek Biraz, birkaç, birçok, hiçbir, herhangi 21. "hane, name, zade, zede" kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek çayhane, dershane, eczahane, hastahane, kahvehane, postahane, yatakhane, yemekhane, beyanname, amcazade, depremzede 22. "ev" kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek aşevi, bakımevi, basımevi, doğumevi, gözlemevi, huzurevi, orduevi, polisevi, öğretmenevi, yayıneviUyarı "Dershane, eczahane, hastahane, pastahane, postahane" gibi sözlerde hane kelimesindeki "h"nin yazılmaması doğru değildir. 23. "perver" ve "perest" kelimeleriyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek misafirperver, vatanperver, ateşperest 24. Farsça kurala göre oluşturulan isim ve sıfat tamlamaları ile kalıplaşmış diğer ibareler bitişik yazılır. Örnek dârıdünya, ehlibeyt, ehvenişer, gayrimenkul, gayrimeşru, gayrimüslim, gayrisafi, hüsnühat, suiistimal 25. Arapça kurala göre oluşturulan tamlamalar ve kalıplaşmış diğer ibareler bitişik yazılır. Örnek şeyhülislâm, tahtelbahir, aleykümselâm, inşallah 26. Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır. Örnek İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim Kurulu, Açıköğretim Fakültesi 27 "oto, tele, matik" ögeleriyle kurulan alıntılar da bitişik yazılır. Örnek otobiyografi, otokritik, telekız, bankamatikB. Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler 1. "etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak" yar­dımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesi yoksa ayrı yazılır. Örnek alt etmek, arz etmek, ilan etmek, terk etmek, var ol­mak 2. Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğ­ramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek dil balığı, köpek balığı, acı balık, çalı kuşu, deve kuşu, ateş böceği, hamam böceği, ipek böceği, çörek otu, yer elması, kuş üzümü, can eriği, soya fasulyesi, şeker pancarı, kuru fasulye, kuru soğan, çakmak taşı, Oltu taşı, damla taş, alt geçit, tüp geçit, dolma kalem, toplu iğne, tuz ruhu Not Yol ve ulaşımla ilgili birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek çevre yolu, deniz yolu, hava yolu, kara yolu Not "bilim" ve "bilgi" sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek dil bilimi, gök bilimi, halk bilimi; dil bilgisi, ses bil­gisi Not "yuvar" ve "küre" sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek ışık yuvarı; hava küre, su küre, yarı küre, yarım küre Not Yiyecek, içecek adlarından biriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek ba­dem yağı, maden suyu, tas kebabı, çiğ köfte, dolma biber, sivri biber, kesme şeker, kuru yemiş Not Gök cisimleri ayrı yazılır. Örnek Çoban Yıldızı, Kutup Yıldızı; gök taşı, hava taşı Not Organ veya organ yerine geçen sözlerden biriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek köpek dişi, safra kesesi, takma diş, karga burun, kepçe kulak Not Zamanla ilgili birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek bağ bozumu, gece yarısı, gün or­tası, hafta başı, hafta sonu 3. -r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tam­laması şeklindeki birleşik kelimeler ayrı yazılır. Örnek çalar saat, güler yüz, yazar kasa 4. Kişi adlarından oluşmuş "mahalle, bulvar, cadde, sokak, ilçe, köy" vb. yer ve kuruluş adlarında, sondaki unvanlar hariç şahıs adları ayrı yazılır. Örnek Yunus Emre Mahallesi, Nene Hatun Caddesi 5. "Dış, iç, sıra" sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Örnek çağ dışı, olağan dışı, yasa dışı, sıra dışı, ceviz içi, hafta içi, yurt içi, ardı sıra 6. Somut olarak yer belirten "alt ve üst" sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Örnek toprak altı, yer altı yüzey; böbrek üstü bezi, tepe üstü en yüksek nokta 7. "Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift" sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Örnek alt kurul, alt yazı, ana dili, ön söz, ön yargı, iç tüzük, orta kulak, orta oyunuYararlanılan KaynaklarTürk Dil Kurumu, Noktalama İşaretleri Açıklamalar bakınız"De" Bağlacı ile "-de, -da" Eklerinin Yazımı"ki" Bağlacı ve Ekinin Yazımı "Mi" Soru Ekinin Yazımı"İle"nin YazılışıMastar Eklerinin YazılışıFiil Çekimi ile İlgili YazılışlarSatır Sonuna Sığmayan Sözcüklerin YazımıKesme İşaretinin Kullanıldığı YerlerDüzeltme İşareti ile İlgili Yazım KurallarıBitişik ve Ayrı Yazılan Kelimelerin YazımıBitişik Yazılan Birleşik Kelimelerin YazımıAyrı Yazılan Birleşik Kelimelerin YazımıGün, Ay ve Tarih Adlarının YazımıGezegen ve Yıldız Adlarının YazımıDünya Güneş ve Ay Adlarının YazımıDeyimlerin YazımıSayıların YazımıEk Fiilin Yazılışı"Şey" Kelimesinin YazımıPekiştirmeli Sözlerin Yazılışıİkilemelerin YazılışıAlıntı Kelimelerin YazılışıBüyük Harflerin Kullanıldığı YerlerYazımı En Çok Karıştırılan SözcüklerYazım Kuralları Test 1Yazım Kuralları Test 2Yazım Kuralları Test 3Yazım Kuralları Test 4Yazım Kuralları Test 5Yazım Kuralları Test 6Yazım Kuralları Test 7Yazım Kuralları Test 8Yazım Kuralları Test 9Yazım Kuralları Test 10Yazım Kuralları Konu AnlatımıNoktalama İşaretleri Konu AnlatımıAna Sayfa

yazım kuralları ayrı ve bitişik yazılanlar